Mlinovi u Narodnom muzeju Zrenjanin
Mlinovi – od vodenice, brodske vodenice, suvače, vetrenjače do industrijskih mlinova – doprinosili su industrijalizaciji na teritoriji Banata. Prvi mlinovi u Banatu bile su vodenice i izgrađene su u 16. veku. Sa razvojem brodogradnje u 18. veku njihovo mesto preuzimaju suvače.
Prvu vetrenjaču u Banatu izgradio je Agošton Kiš na svom posedu u Elemiru 1794. godine. Na području srednjeg Banata do danas opstale su samo dve vetrenjače, ali ni jedna nije u prvobitnom stanju. Jedna od te dve nalazi se u Melencima, koja je pod zaštitom države od 1991. godine. Izložba, koja predstavlja rezultate izučavanja mlinova i njihovog značaja u širenju industrijalizacije na teritoriji Banata, je četvorogodišnji istraživački rad Dušana Marinkovića, višeg kustosa Narodnog muzeja Zrenjanin. “Relativno mnogo mlinova je ostalo, s obzirom da su ih posle 1945-e nacionalizovali. Zato sam ograničio period istraživanja do tog vremena. Za vreme komunizma svi mlinovi na području Srednjeg Banata su prešli u državnu svojinu, to jest postali su deo imovine Kombinata Servo Mihalj.”
U okviru izložbe predstavljena je i zbirka razglednica sa vetrenjačama novosadskog istoričara Petera Rokaija. ”Ova izložba je zapravo posvećena proizvodnji i preradi žitarica. Vetrenjače su imale veliku ulogu i verovatno će ponovo imati. U izloženom materijalu posebno bih želeo skrenuti pažnju na još aktivne vetrenjače.”
Na osnovu crteža koji su đači zrenjaninske srednje škole Nikola Tesla dobili od muzeja, napravljene su makete vetrenjače i suvače. “Na jednoj maketi smo radili pet dana, znači deset dana smo uložili za izradu dve makete. Bilo je lako iako smo mislili da će biti težak zadatak,” priča oduševljeno Nistor Filip, učenik Elektrotehničke i građevinske srednje škole Nikola Tesla, Zrenjanin.
Izložba je otvorena do 22. aprila u Narodnom muzeju Zrenjanin.
